Enkele weken geleden plaatste ik een bericht over de actie van de NPS. Nu vraag ik aandacht voor een actie die ik veel belangwekkender vind, namelijk die van de Humanistische Omroep. Deze levensbeschouwelijke omroep dreigt de helft van haar zendtijd kwijt te raken, ten gunste van voornamelijk religieuze omroepen zoals De Joodse Omroep (joods), Nederlandse Moslim Omroep (moslim), Zendtijd voor Kerken (fundamentalistisch-christelijk), De Boeddhistische Omroep (boeddhistisch) en OHM (hindoe).

Het is een gotspe dat de enige omroep die de MENS centraal stelt buiten de boot dreigt te vallen. Waar de concurrerende omroepen uit tradities komen die een hoger wezen centraal stellen en dwingende dogma’s voorstaan, is de humanistische traditie duidelijk anders.

Als je kijkt naar een definitie van het humanisme, dan valt op dat veel mensen zich in deze beschrijving zullen herkennen. Op de site van het Humanistisch Verbond wordt het humanisme als volgt omschreven:

De overtuiging dat mensen naar eigen inzicht zin en vorm aan hun bestaan kunnen geven: zelf denken.
Niemand kan dat enkel op eigen kracht, we hebben elkaar nodig: samen leven.

Iets preciezer is de volgende definitie van de site van de Universiteit voor Humanistiek:

De vijf kenmerken van het humanistische mensbeeld zijn:

1. Natuurlijkheid: mensen zijn onverbrekelijk verbonden met de natuur. Mensen komen voort uit de natuur en kunnen zonder die natuur niet leven.
2. Verbondenheid: de mens is een sociaal wezen. Hij of zij is in staat en geneigd zich met anderen verbonden te voelen.
3. Gelijkheid: de humanist vindt vanuit die verbondenheid de overeenkomsten tussen mensen zwaarder wegen dan de verschillen. Verschillen in sekse, ras, leeftijd of cultuur zijn nooit zo diepgaand dat ze sociaal contact uitsluiten.
4. Vrijheid: mensen hebben de vrijheid om keuzes te maken.
5. Redelijkheid: de mens heeft het vermogen redelijke oordelen te vormen, onderscheid te maken tussen goed en kwaad.

De vijf kenmerken van het humanistisch wereldbeeld zijn:

1. Ervaarbaarheid: de mens ontleent al zijn kennis over de wereld aan zijn zintuigen.
2. Samenhang (tussen mens en wereld): de wereld bestaat alleen in samenhang met de mens, de mens kan alleen iets zeggen over de wereld die hij waarneemt. Over een god bijvoorbeeld kan de mens niets stelligs zeggen.
3. Volledigheid: de kennis die de mens over de wereld ervaart via zijn zintuigen, is ook het enige wat hij kan weten. De humanist erkent geen geopenbaarde kennis die alleen op gezag berust.
4. Toevalligheid: de wereld heeft geen innerlijk doel. Het humanisme staat hierin tegenover de godsdiensten, die er wél van uitgaan dat er in de wereld een hogere zin aanwezig is.
5. Dynamiek: mens en wereld veranderen voortdurend. De mens ontwikkelt zich steeds.

Uit deze kenmerken blijkt dat het humanisme voor een belangrijk deel geworteld is in de filosofische traditie van de Verlichting en de vooruitgangsgedachte.

Vanaf 1996 voerde de internationale humanistische beweging, na 40 jaar discussie, het volgende Minimum Statement in:

Humanisme is een democratische en ethische levensbeschouwing die bevestigt dat menselijke wezens het recht en de verantwoordelijkheid hebben om zin en vorm aan hun eigen leven te geven. Het staat voor het opbouwen van een meer menselijke samenleving door een ethiek die gebaseerd is op menselijke en andere natuurlijke waarden in een geest van rede en vrij onderzoek door middel van menselijke vermogens. Het is niet theïstisch en het aanvaardt geen bovennatuurlijke opvattingen over de werkelijkheid.

Discussie en dialoog is humanisten eigen. Humanisten erkennen de twijfel die alomtegenwoordig is.

Het paradoxale is dat juist die twijfel en het antidogmatische aspect ertoe hebben geleid dat de Humanistische Omroep wordt gekort op haar uren zendtijd. Onderzoeksbureaus hebben grote moeite om het aantal humanisten te tellen dat in Nederland woont. En getallen, dat is waar het uiteindelijk om gaat voor het Commissariaat voor de Media. Daarom is deze actie gestart. Laat je naam achter op de actiesite, zodat de humanistische traditie goed vertegenwoordigd blijft in het Nederlandse publieke bestel.

Naschrift: Theo van Gogh zou een programma gaan maken voor de Humanistische Omroep. Hij was echter vermoord voor hij de kans kreeg om de camera’s te laten draaien.